Pelargonie zimuje się w domu, bo nie znoszą mrozu, a już kilka stopni poniżej zera niszczy ich pędy. Najpewniejszy sposób to jasne, chłodne pomieszczenie o temperaturze około 5–12°C, w którym rośliny po przycięciu stoją w doniczkach i są bardzo oszczędnie podlewane. Jeśli takiego miejsca nie ma, można je przechować na sucho w ciemnej piwnicy, ukorzenić sadzonki albo trzymać na parapecie jako zwykłą roślinę doniczkową. Z balkonu zabiera się je przed pierwszym przymrozkiem, kiedy nocą temperatura zaczyna spadać poniżej 5°C.
W skrócie
- Termin: zwykle druga połowa października, zanim przyjdzie pierwszy przymrozek.
- Najlepiej: jasno i chłodno, 5–12°C, przycięte o połowę, podlewanie raz na 2–4 tygodnie.
- Bez jasnego miejsca: piwnica 5–8°C, rośliny bez ziemi lub w doniczkach, w ciemności.
- Najmniej miejsca: sadzonki zrobione we wrześniu lub październiku.
- Wiosną: cięcie w lutym lub marcu, przesadzenie, stopniowe przyzwyczajanie do słońca.
Kiedy zabrać pelargonie z balkonu
Pelargonie pochodzą z południowej Afryki i nie mają żadnej odporności na mróz. Chłodne noce w okolicach 5–8°C znoszą, choć przestają wtedy kwitnąć. Przymrozek przy samej ziemi lub na balkonie od strony północnej może jednak zniszczyć je w ciągu jednej nocy.
W większości Polski pora na przeniesienie przypada w drugiej połowie października. W miastach i na osłoniętych balkonach od południa rośliny często kwitną jeszcze do listopada, a w górach i na wschodzie kraju trzeba się spieszyć. Prognozę lepiej sprawdzać codziennie. Rano i wieczorem. Zabieranie roślin w ostatniej chwili, gdy na szybach samochodów już jest szron, kończy się zwykle tym, że część liści czernieje po kilku dniach w domu.
Przed przeniesieniem obejrzyj każdą roślinę. Liście, łodygi, ziemię. Usuń zżółkłe liście i przekwitłe kwiatostany. Pod liśćmi poszukaj mszyc i mączlika, czyli drobnych, białych muszek, które zrywają się do lotu przy poruszeniu rośliny. W ciepłym mieszkaniu szkodniki rozmnażają się szybko i przechodzą na inne rośliny, dlatego zaatakowane okazy trzeba odizolować albo oczyścić, zanim trafią do domu. Jeśli trzymasz na balkonie także inne gatunki, w artykule o roślinach na taras i balkon znajdziesz informacje, które z nich też trzeba zabrać przed zimą.
Sposób 1: jasno i chłodno
To metoda, po której pelargonie wiosną najszybciej wracają do formy. Potrzebne jest pomieszczenie z oknem, w którym zimą jest 5–12°C. Może to być nieogrzewana, ale niezamarzająca weranda, klatka schodowa w domu jednorodzinnym, garaż z oknem, chłodny pokój gościnny albo strych z oknem dachowym, jeśli nie spada tam poniżej zera.
Rośliny przycina się przed przeniesieniem lub zaraz po nim. Pędy skraca się o mniej więcej połowę, zostawiając na każdym kilka węzłów, czyli miejsc, z których wyrastają liście. Mniejsza roślina paruje mniej wody. Łatwiej się też mieści, a wiosną zagęszcza zamiast wypuszczać długie, gołe pędy.
Podlewanie w takich warunkach jest rzadkie. Raz na kilka tygodni. Ziemia powinna być prawie sucha, a wodę podaje się, gdy doniczka wyraźnie zrobi się lekka, przy niskiej temperaturze zwykle co dwa do czterech tygodni. Najczęstszą przyczyną strat jest właśnie nadmiar wody w chłodzie: korzenie gniją, łodygi czernieją od dołu i na liściach pojawia się szara pleśń. Nawozów zimą się nie stosuje.

Sposób 2: piwnica, czyli zimowanie w ciemności
Jeśli w domu nie ma jasnego i chłodnego miejsca, zostaje piwnica. Warunek: temperatura 5–8°C, bez mrozu i bez dużej wilgoci. W ciepłej kotłowni ten sposób się nie sprawdzi, bo rośliny zaczną rosnąć bez światła i wypuszczą blade, wiotkie pędy.
Są dwie odmiany tej metody. Obie działają. Pierwsza to przechowywanie roślin w doniczkach, mocno przyciętych, prawie bez podlewania. Druga to zimowanie bez ziemi. Rośliny wyjmuje się z pojemników, otrząsa korzenie z ziemi, usuwa większość liści i skraca pędy, a potem wiesza się je korzeniami do góry albo zawija luźno w papier gazetowy i układa w kartonie. Co kilka tygodni trzeba je obejrzeć. To wystarczy. Pomarszczone łodygi można zanurzyć na kilka godzin w wodzie, a te z oznakami pleśni usunąć.
Zimowanie na sucho wygląda archaicznie. Działało jednak przez dziesięciolecia w domach naszych babć i dalej działa, jeśli piwnica jest naprawdę chłodna i sucha. Przeżywalność bywa jednak niższa niż przy pierwszej metodzie, a wiosną rośliny potrzebują więcej czasu, żeby wypuścić nowe liście.
Sposób 3: sadzonki zamiast całych roślin
Kto ma mało miejsca, może przezimować same sadzonki. Kilkanaście małych doniczek zmieści się na jednym parapecie, a pod koniec zimy daje to tyle samo roślin co skrzynka dużych pelargonii.
Najlepszy termin na sadzonki to sierpień i wrzesień, ale w październiku też się udają, jeśli rośliny są jeszcze zdrowe. Ścina się wierzchołki pędów. Mają mieć 7–10 cm i kończyć się tuż pod węzłem. Dolne liście i pąki usuwa się, zostawiając dwa lub trzy liście na górze. Sadzonki pelargonii są mięsiste, więc przed posadzeniem dobrze jest odczekać kilka godzin, żeby rana lekko przeschła.
Sadzi się je w lekkim podłożu, na przykład ziemi do wysiewu wymieszanej z piaskiem lub perlitem. Pelargonie ukorzeniają się też w wodzie, ale część sadzonek gnije, a korzenie wodne gorzej przyjmują się później w ziemi. Ogólne zasady tej metody, z jej plusami i minusami, opisuje artykuł o ukorzenianiu roślin w wodzie. Ukorzenione sadzonki trzyma się w jasnym miejscu, w temperaturze pokojowej lub nieco niższej, i podlewa umiarkowanie.

Sposób 4: na parapecie w ciepłym mieszkaniu
Pelargonie można też trzymać jak zwykłą roślinę doniczkową. W pokoju, w 18–22°C. Wiele osób nie ma innej możliwości. Ten sposób działa, choć ma wady.
W ciepłym pomieszczeniu przy krótkim zimowym dniu rośliny rosną dalej, ale wyciągają się w stronę światła, mają mniejsze, jaśniejsze liście i długie odstępy między nimi. Suche powietrze z kaloryferów sprzyja przędziorkom, a mączlik rozmnaża się bez przerwy. Najlepiej postawić je na najjaśniejszym, najchłodniejszym oknie, z dala od grzejnika, i podlewać umiarkowanie. Pelargonie rabatowe czasem kwitną w takich warunkach przez całą zimę. Wiosną i tak trzeba je mocno przyciąć, bo rozciągnięte pędy na balkonie wyglądają źle.
Który sposób wybrać
| Warunki w domu | Najlepsza metoda | Wysiłek zimą | Efekt wiosną |
|---|---|---|---|
| Jasna weranda, chłodny pokój 5–12°C | Sposób 1 | mały | najlepszy, szybki start |
| Sucha piwnica 5–8°C, bez okna | Sposób 2 | mały, kontrola co kilka tygodni | dobry, wolniejszy start |
| Mało miejsca, tylko parapet | Sposób 3 | średni | młode, zwarte rośliny |
| Ciepłe mieszkanie, jasne okno | Sposób 4 | średni, walka ze szkodnikami | rośliny wymagają mocnego cięcia |
Nie trzeba wybierać jednej metody dla wszystkich roślin. Najładniejsze, wieloletnie okazy można zimować w pierwszy sposób, a z pozostałych zrobić sadzonki i wyrzucić matki. Taki podział zmniejsza ryzyko, że jedna pomyłka zniszczy całą kolekcję.
Pelargonia angielska i bluszczolistna — różnice
Pelargonie rabatowe, czyli najpopularniejsze pelargonie pasiaste, są najmniej wymagające i dobrze znoszą każdy z opisanych sposobów. Pelargonie bluszczolistne o zwisających pędach zimuje się podobnie, ale ich pędy skraca się mocniej, nawet do 15–20 cm, bo inaczej trudno je pomieścić.
Z angielskimi jest inaczej. Pelargonie wielkokwiatowe mają własne potrzeby. Do zawiązania pąków potrzebują zimą chłodu, około 10–15°C, i dużo światła przez kilka tygodni. Trzymane cały czas w ciepłym pokoju często w ogóle nie zakwitają w następnym sezonie albo kwitną bardzo słabo. Dlatego dla nich jasne, chłodne miejsce jest właściwie jedyną dobrą opcją, a zimowanie w ciemnej piwnicy się nie sprawdza.
Pobudka wiosną
Pod koniec lutego lub w marcu, kiedy dni są wyraźnie dłuższe, pelargonie wybudza się z zimowego spoczynku. Rośliny ze sposobu pierwszego i czwartego przycina się na nowo, skracając rozciągnięte pędy do dwóch lub trzech węzłów. Przesadza się je do świeżego podłoża, a jeśli rosły długo w jednej doniczce, do nieco większej.
Rośliny z piwnicy sadzi się do doniczek, mocno podlewa i stawia w jasnym, umiarkowanie ciepłym miejscu. Pierwsze liście pojawiają się zwykle po dwóch lub trzech tygodniach. Część łodyg nie ruszy. Trzeba je wyciąć, co przy tej metodzie jest normalne i nie świadczy o błędzie. Gdy rośliny wypuszczą nowe liście, zaczyna się regularne podlewanie i lekkie nawożenie nawozem do roślin kwitnących.
Na balkon wraca się po przymrozkach, w większości kraju w drugiej połowie maja. Przez pierwszy tydzień pelargonie trzeba stopniowo przyzwyczajać do słońca, stawiając je najpierw w cieniu albo wynosząc tylko na kilka godzin dziennie. Ogólne zasady przygotowania roślin do zimy i wybudzania po niej, nie tylko balkonowych, zebrano w artykule o zabezpieczeniu roślin na zimę.

Najczęstsze błędy
- Zabieranie roślin po przymrozku. Przemrożone pędy czernieją i gniją w domu, a pleśń przechodzi na zdrowe rośliny.
- Zbyt częste podlewanie w chłodzie. Mokra ziemia przy 5–10°C to najkrótsza droga do gnicia korzeni.
- Zimowanie w ciepłej piwnicy lub kotłowni. Rośliny rosną bez światła i wiosną mają blade, bezużyteczne pędy.
- Wnoszenie roślin z mączlikiem. Szkodnik w ciepłym domu rozmnaża się szybko i atakuje inne rośliny doniczkowe.
- Wystawienie na pełne słońce od razu w maju. Liście, odwykłe od mocnego światła, dostają poparzeń.
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy zabrać pelargonie z balkonu do domu?
Przed pierwszym przymrozkiem, kiedy nocne temperatury zaczynają spadać poniżej 5°C. W większości Polski jest to druga połowa października.
Czy pelargonie trzeba przycinać na zimę?
Tak, przy zimowaniu w chłodzie lub w piwnicy pędy skraca się mniej więcej o połowę. Mniejsza roślina zużywa mniej wody i łatwiej przetrwa okres spoczynku.
Jak często podlewać pelargonie zimą?
W chłodnym pomieszczeniu zwykle co dwa do czterech tygodni, gdy ziemia jest prawie sucha. W ciepłym mieszkaniu częściej, ale zawsze umiarkowanie.
Czy można przezimować pelargonie w piwnicy bez światła?
Tak, jeśli temperatura wynosi około 5–8°C i jest sucho. Rośliny przechowuje się wtedy mocno przycięte, w doniczkach lub bez ziemi, i regularnie sprawdza, czy nie pleśnieją. Nie dotyczy to pelargonii angielskich.
Dlaczego pelargonia angielska nie zakwitła po zimie?
Najczęściej dlatego, że zimowała w zbyt ciepłym miejscu. Do zawiązania pąków potrzebuje kilku tygodni chłodu (około 10–15°C) przy dobrym świetle.
Powiązane artykuły
- Rośliny na taras i balkon
- Zabezpieczenie roślin na zimę
- Ukorzenianie roślin w wodzie — przewodnik krok po kroku
Artykuł ma charakter poradnikowy. Podane temperatury i terminy są orientacyjne — zależą od odmiany, regionu i warunków w domu.