Home Drzewa i krzewyKlon palmowy — uprawa, odmiany i zimowanie

Klon palmowy — uprawa, odmiany i zimowanie

Klon palmowy rośnie powoli i odwdzięcza się kolorem przez cały sezon, ale nie wybacza złego stanowiska. Zobacz, gdzie go posadzić i jak przeprowadzić przez pierwsze zimy.

przez Admin Admin

Klon palmowy (Acer palmatum), nazywany też japońskim, rośnie najlepiej w półcieniu, w miejscu osłoniętym od wiatru, na żyznej, próchnicznej i stale lekko wilgotnej, ale przepuszczalnej glebie o odczynie lekko kwaśnym lub obojętnym. Rośnie wolno, więc nawet po kilkunastu latach większość odmian ma 2–5 metrów. Zasychające brzegi liści to najczęściej skutek ostrego słońca w połączeniu z wiatrem i suchą ziemią. Dorosłe rośliny w gruncie znoszą zwykle polskie zimy, ale młode egzemplarze i klony w donicach wymagają ochrony.

W skrócie

  • Stanowisko: półcień, rano słońce, w południe cień, bez przeciągów.
  • Gleba: próchniczna, wilgotna, przepuszczalna, pH lekko kwaśne do obojętnego.
  • Sadzenie: wiosna lub wczesna jesień, z bryłą korzeniową.
  • Cięcie: minimalne, latem lub późną jesienią.
  • Zima: osłona korzeni i ochrona młodych roślin przed wiatrem i wiosennymi przymrozkami.

Jaki to klon i skąd jego popularność

Klon palmowy pochodzi z Japonii, Korei i Chin. W naturze to niewielkie drzewo lub duży krzew rosnący na skraju lasu, w półcieniu wyższych drzew. Ta informacja tłumaczy niemal wszystkie jego wymagania. Lubi wilgoć, osłonę i rozproszone światło, czyli dokładnie to, czego brakuje na środku nasłonecznionego trawnika.

W ogrodach ceni się go za liście. Są głęboko wcinane, dłoniaste, u niektórych odmian podzielone na cienkie, pierzaste odcinki. Kolor zmienia się przez cały sezon: wiosną młode liście bywają różowe, pomarańczowe lub jasnozielone, latem ciemnieją, a jesienią przebarwiają się na czerwono, pomarańczowo albo złoto. Niektóre odmiany mają też ozdobną korę, która po opadnięciu liści zimą przyciąga wzrok mocniej niż latem.

Klony palmowe dobrze wyglądają w małych ogrodach, przy tarasie, na tle ciemnych iglaków, nad wodą i w kompozycjach w stylu japońskim. Ich rola w takich ogrodach i inne rośliny typowe dla tego stylu opisuje przegląd stylów ogrodowych: angielskiego, japońskiego i naturalistycznego.

Odmiany — dwie główne grupy

Odmian są setki, ale w polskich szkółkach powtarza się kilkanaście. Najprościej podzielić je na dwie grupy.

Pierwsza to odmiany o pokroju drzewiastym lub krzewiastym, wzniesione, z liśćmi klasycznie dłoniastymi. Rosną szybciej i wyżej. Są też zwykle nieco bardziej wytrzymałe. Druga grupa to klony o liściach drobno powcinanych (grupa Dissectum), rosnące wolno, szeroko, z przewieszającymi się gałęziami. Tworzą kopułę sięgającą często tylko do 1,5–2 m wysokości. Są delikatniejsze. Słońce i wiatr szkodzą im bardziej niż odmianom wzniesionym, a młode rośliny gorzej znoszą też pierwsze zimy.

OdmianaGrupaLiścieOrientacyjna wysokość po 10–15 latachUwagi
’Bloodgood’wzniesionaciemnopurpurowe przez całe lato3–5 mjedna z najpewniejszych, dobrze trzyma kolor
’Atropurpureum’wzniesionapurpurowoczerwone3–5 mpopularna, często z siewu, kolor zmienny
’Osakazuki’wzniesionazielone, jesienią intensywnie czerwone3–4 mjeden z najmocniejszych kolorów jesieni
’Sango-kaku’wzniesionajasnozielone, jesienią złote3–4 mkoralowoczerwona kora młodych pędów zimą
’Katsura’wzniesionawiosną pomarańczowe, latem zielone2–3 mnajładniejsza w kwietniu i maju
’Orange Dream’wzniesionażółtopomarańczowe, potem limonkowe2–3 mpotrzebuje cienia w południe
’Garnet’Dissectumpierzaste, ciemnoczerwone1,5–2 mzwisający pokrój, dobra do mniejszych ogrodów
’Inaba-shidare’Dissectumpierzaste, purpurowe1,5–2 muważana za jedną z odporniejszych w tej grupie

Odmiany o purpurowych liściach znoszą więcej słońca niż odmiany jasnozielone czy żółte. Te ostatnie w pełnym słońcu najszybciej dostają oparzeń.

Klon palmowy — uprawa, odmiany i zimowanie

Stanowisko — od tego zależy wszystko

Większość problemów z klonem palmowym zaczyna się od złego miejsca. Ten sam krzew w półcieniu przy wschodniej ścianie rośnie latami bez kłopotu, a w pełnym słońcu na otwartym trawniku każdego lipca ma brązowe brzegi liści.

Najlepsze jest miejsce, gdzie rano dociera słońce, a w najgorętszych godzinach pada cień budynku albo wyższych drzew. Klon nie lubi wiatru. Ani latem, ani zimą. Na otwartej przestrzeni wiatr wysusza liście szybciej, niż korzenie zdążą uzupełnić wodę. Zimą natomiast mroźny wiatr uszkadza cienkie, młode pędy.

Jeszcze jeden powód, by unikać zastoin chłodnego powietrza: wczesne liście klonu są bardzo wrażliwe na przymrozki. Klon posadzony w zagłębieniu terenu, gdzie w maju zbiera się zimne powietrze, co kilka lat traci pierwsze liście. Wypuszcza nowe, choć sezon jest wtedy słabszy, a jesienne przebarwienie bywa mniej intensywne.

Gleba i sadzenie

Gleba powinna być próchniczna i równomiernie wilgotna, a jednocześnie przepuszczalna. Klon nie znosi ani przesuszenia, ani zalewania korzeni. Na piasku latem przesychają. Na glinie, gdzie po deszczu woda stoi w dołku, korzenie gniją, a roślina zamiera powoli przez kilka sezonów.

Przy sadzeniu wykopuje się dół dwa razy szerszy od bryły korzeniowej, ale niezbyt głęboki, i miesza wykopaną ziemię z kompostem albo ziemią do roślin kwasolubnych. Klon sadzi się na tej samej głębokości, na jakiej rósł w pojemniku. Po posadzeniu podlewa się obficie i ściółkuje korą lub przekompostowanymi liśćmi, zostawiając kilka centymetrów wolnej przestrzeni przy pniu.

Rośliny w pojemnikach można sadzić od wiosny do jesieni. Najlepsze są jednak kwiecień i maj oraz wrzesień i początek października, kiedy ziemia jest ciepła, a upał nie wysusza świeżo posadzonej rośliny. Po połowie października lepiej poczekać do wiosny, szczególnie z odmianami z grupy Dissectum.

Klon palmowy to jedno z wielu drzew i krzewów, które można dobrać do niewielkiego ogrodu. Szerszy przegląd gatunków z ich rozmiarami i wymaganiami zawiera przewodnik drzewa i krzewy do ogrodu.

Podlewanie, nawożenie i cięcie

W pierwszych dwóch–trzech latach klon podlewa się regularnie w czasie suszy, dość obficie, ale nie codziennie. Starsze rośliny w gruncie potrzebują wody tylko w długie upały. Ściółka bardzo pomaga. Utrzymuje wilgoć w strefie płytko rosnących korzeni.

Klon nawozi się oszczędnie. Raz w roku. Wystarczy wiosną warstwa kompostu albo niewielka dawka nawozu o spowolnionym działaniu. Nadmiar azotu powoduje szybki wzrost miękkich pędów, które źle zimują, a u odmian purpurowych liście zielenieją.

Cięcie ogranicza się do minimum. Klon go nie potrzebuje. Usuwa się suche, uszkodzone i krzyżujące się gałęzie, a u odmian Dissectum także pędy zagęszczające wnętrze kopuły. Klonów nie tnie się późną zimą ani wczesną wiosną, bo w tym czasie obficie wydzielają sok. Najlepszym terminem jest lato (lipiec, sierpień) albo późna jesień po opadnięciu liści.

Klon palmowy — uprawa, odmiany i zimowanie

Dlaczego liście zasychają

To najczęstsze pytanie od właścicieli klonów. Odpowiedź zależy od objawów. Przyczyny są zwykle trzy i dość łatwo je od siebie odróżnić.

Oparzenia słoneczne pojawiają się latem, w upały, najczęściej od strony południowej lub zachodniej. Brzegi liści brązowieją i robią się kruche, ale liść zostaje na gałęzi. Rośliny tak się nie uratuje w tym sezonie, ale można przesadzić ją jesienią lub wiosną albo ocienić.

Przymrozki wiosenne niszczą młode liście w kwietniu i maju. Liście czernieją, więdną i opadają w ciągu kilku dni po zimnej nocy. Klon zwykle wypuszcza nowe liście z pąków śpiących, choć trwa to kilka tygodni i roślina wygląda w tym czasie smutno.

Najgroźniejsza jest werticilioza, choroba grzybowa atakująca naczynia przewodzące. Objawem jest nagłe więdnięcie i zasychanie całych gałęzi, często tylko po jednej stronie rośliny, przy w miarę wilgotnej ziemi. Na przekroju chorej gałęzi widać ciemne przebarwienia drewna. Leczenia nie ma. Chore gałęzie wycina się do zdrowego drewna, narzędzia dezynfekuje, a w miejsce zamarłej rośliny nie sadzi się ponownie klonu.

Klon palmowy w donicy

Klony palmowe dobrze rosną w dużych pojemnikach, szczególnie odmiany niskie. Donica musi mieć co najmniej 40–50 cm średnicy, otwory odpływowe i warstwę drenażu, a podłoże powinno być próchniczne, z dodatkiem kory i perlitu.

Największym ryzykiem jest zima. Szczególnie mroźna i bezśnieżna. Korzenie w donicy przemarzają znacznie szybciej niż w gruncie, bo zimno dociera do bryły ze wszystkich stron, także od spodu. Na zimę donicę owija się matą kokosową, jutą lub kilkoma warstwami agrowłókniny, stawia na podkładce ze styropianu lub drewna i przesuwa pod ścianę budynku, z dala od wiatru. W czasie bezmroźnych dni podlewa się ją lekko, bo przesuszona bryła ginie równie łatwo jak przemarznięta.

Zimowanie klonu w gruncie

Dorosłe klony palmowe w gruncie znoszą zwykle mrozy w okolicach –20°C. Ochrony wymagają przede wszystkim rośliny posadzone w ostatnich dwóch latach i odmiany z grupy Dissectum.

Przed zimą podstawę krzewu okrywa się grubą warstwą kory, liści lub kompostu. Młode rośliny w wietrznych miejscach osłania się agrowłókniną albo matą, tak aby nie dotykała bezpośrednio pędów. Nie używa się folii, pod którą zbiera się wilgoć. Osłonę zdejmuje się wczesną wiosną, ale przy zapowiedzi przymrozków w kwietniu i maju ma się ją pod ręką. Ogólne zasady przygotowania krzewów do mrozów opisuje artykuł o zabezpieczeniu roślin na zimę.

Klon palmowy — uprawa, odmiany i zimowanie

Najczęstsze błędy

  1. Sadzenie w pełnym słońcu na otwartej przestrzeni. Liście co lato zasychają od brzegów.
  2. Zalewanie korzeni na ciężkiej glebie. Korzenie gniją, a roślina zamiera stopniowo przez kilka sezonów.
  3. Cięcie na przedwiośniu. Klon intensywnie wydziela sok, a rany długo się nie zasklepiają.
  4. Klon w donicy bez ochrony na zimę. Przemarznięta bryła korzeniowa to najczęstsza przyczyna wiosennych strat.
  5. Mocne nawożenie azotem. Miękkie pędy przemarzają, a odmiany purpurowe tracą kolor.

Najczęściej zadawane pytania

Gdzie posadzić klon palmowy?

W półcieniu, najlepiej tam, gdzie rano dociera słońce, a w południe jest cień. Miejsce powinno być osłonięte od wiatru i z dala od zagłębień, w których zbiera się zimne powietrze.

Dlaczego klon palmowy ma suche brzegi liści?

Najczęściej przez połączenie ostrego słońca, wiatru i przesuszonej gleby. Jeśli zasychają całe gałęzie, przyczyną może być werticilioza.

Czy klon palmowy jest odporny na mróz?

Dorosłe rośliny w gruncie znoszą zwykle mrozy w okolicach –20°C. Młode egzemplarze, odmiany o drobno wcinanych liściach i rośliny w donicach wymagają osłony.

Kiedy przycinać klon palmowy?

Latem (lipiec, sierpień) lub późną jesienią po opadnięciu liści. Nie przycina się go na przedwiośniu, gdy obficie wydziela sok.

Jak szybko rośnie klon palmowy?

Wolno. Większość odmian przyrasta kilkanaście do kilkudziesięciu centymetrów rocznie. Odmiany z grupy Dissectum rosną wolniej i bardziej na szerokość.

Powiązane artykuły

Artykuł ma charakter poradnikowy. Mrozoodporność i rozmiary roślin zależą od odmiany, regionu i warunków w ogrodzie.

Zobacz inne